Welkom arrow Gebouw arrow Orgel: de eerdere orgels
 
Welkom
Liturgie
Pastoraat
Koor
Activiteiten
Open Huis
Boekentafel
Jongeren
Kinderen
Gemeente
Externe betrekkingen
Gebouw
Steun de Dominicus in 2012
Foto's
- - - - - - -
Is de toekomst in onze hand?
Inhoud Dominicuskrant
Nieuws & mededelingen
Dienstenserie
Vroegere Dienstenserie
Contact en info
Links
- - - - - - -
Login
 
Orgel: de eerdere orgels Afdrukken E-mail

De orgels in de Dominicuskerk te Amsterdam

De orgelgeschiedenis van de Dominicuskerk begint in de 17e eeuw, lang voordat de huidige neogotische kerk van Cuypers werd gebouwd. Eertijds stond, op de plek van de huidige pastorie, een schuilkerk genaamd ‘Het stadhuis van Hoorn’ wat er wellicht op wijst dat de familie van de edelman Hoorn, zo verradelijk door Alva ter dood gebracht, hier haar Amsterdamse onderkomen had.

De term schuilkerk is misleidend. Men moet hierbij niet denken aan een godshuis dat slechts bekend was bij ingewijden die onopvallend naar binnen schuifelden, maar aan een verscholen, niet als zodanig herkenbaar, kerkgebouw verborgen achter een doorsnee grachtengevel aan wat toen heette de Nieuwezijds-achterburgwal. Een kerk waarvan iedereen het bestaan wel bekend was maar waar men geen aanstoot aan nam omdat het er wel was maar als je het niet wilde weten dan zag je het niet. Een vroeg voorbeeld van het Nederlandse gedoogbeleid zodoende.

Toch komt het eerste bericht over een orgel op deze plek juist voort uit de roep om een einde te maken aan dat gedoogbeleid. Het is het jaar des Heren 1656 als de Gereformeerde Kerkenraad aan de Magistraat van de stad een lijst overhandigt van Paapse vergaderplaatsen teneinde paal en perk te stellen aan de Paapse stoutigheden. Nummer 43 op die lijst wordt als volgt omschreven: Op de Nieuwezijdsachterburgwal, naast het Vagevuur, in het Wapen van Hoorn, woont een priester met name pater van de Cruide, houdt gewoonlijk vergaderingen, heeft ook wel 2 a 3 vreemde papen tot zijnen dienst, word ook aldaar gespeeld op instrumenten.

Een volgend bericht dateert eerst van 1872 als op een kerkinventaris van het Stadhuis van Hoorn een orgel vermeld wordt. Dit orgel is gebouwd in 1782 door de Vlaamse orgelbouwer Pieter van Peteghem uit Gent. Dat was onder het pastoraat van pater Augustinus Schwengel wiens geschilderd portret nog steeds in de pastorie hangt. Nu was het in die tijd geenszins gebruikelijk om een orgel in de zuidelijke Nederlanden te kopen. Maar als U weet dat deze pater Schwengel net als in die tijd alle Dominicanen in de Nederlanden, zijn opleiding genoten had aan het Seminarie van de Dominicanen in Antwerpen en dat de Dominicanen in die tijd een provinciaal hadden die Josephus van Peteghem heette die afkomstig was uit Gent, dan is de link snel gelegd.

Dit orgel dat 2 manualen en 17 stemmen of registers had is in 1886 mee verhuisd naar de nieuwe, huidige, kerk van Cuypers maar was daarvoor eigenlijk veel te klein. Het heeft er echter toch nog 17 jaar gestaan totdat precies honderd jaar geleden door P.J. Adema een nieuw orgel werd opgeleverd. Het oude van Peteghem-orgel heeft na enige omzwervingen in 1910 een nieuw tehuis gevonden in de Gereformeerde Kerk in Noordwijk aan Zee. Ondanks dat het binnenwerk bijna geheel verloren is gegaan, is de rijk versierde kast daar nog steeds te zien.

 
 
 

-----------------------------------

Volgende dienst
11 Dec 11:11
Kijk voor actuele informatie alstublieft op onze nieuwe website: www.DominicusAmsterdam.nl
-----------------------------------

Recente overwegingen
Lessen voor levenden - Mirjam Wolthuis
Hilde Domin, dichteres van de ballingschap - Kees Kok
Dorothee Sölle - Colet van der Ven
-----------------------------------

Laatst bijgewerkt (selectie)
-----------------------------------